01834 860965

Yr Hen Ysgol, Heol yr Orsaf, Arberth, Sir Benfro, SA67 7DU

Brig

Y Glannau

Echoes / Cymunedau / Y Glannau

Mae llysgenhadon grwp hanes lleol Y Glannau yn croesawu ymwelwyr i ganolfan dreftadaeth yr hen stablau yn Dale.

Mae llysgenhadon Grwˆp Hanes Lleol y Glannau yn croesawu ymwelwyr i Ganolfan Treftadaeth yr Hen Stablau yn Dale.

Ar agor rhwng misoedd Ebrill a Hydref, mae ei chasgliad mawr o luniau, dogfennau a recordiadau yn dod â threftadaeth yr ardal yn fyw.

Mae’r ‘Glannau’ yn cynnwys pedair cymuned sydd ar ymyl pen gorllewinol Sir Benfro: Llanismel, Dale, Marloes a Sain Ffraid. Mae’r grwˆp hefyd yn rhedeg rhaglen o sgyrsiau a theithiau, gan annog pobl leol ac ymwelwyr i fwynhau hanes cyfoethog ac amrywiol yr ardal.

Nodweddir Llanismel gan ffermydd mawr ac ymylir gan fewndyllau fel Monk Haven, gyda phob un â hanes i’w ddweud. Mae Dale, a groesawodd Harri’r VII ar ei ffordd i Bosworth yn 1485, yn ganolfan hwylio boblogaidd, sydd yn parhau i ddarparu lletygarwch heddiw. Mae gan Marloes dwˆr cloc nodweddiadol yng nghanol y pentref a thraeth gwych sy’n ddelfrydol i wneuthurwyr ffilmiau a gwylwyr adar. Mae San Ffraid yn adnabyddus am gynhyrchu tatws yn yr oesoedd cynnar a’i gastell ar ben y clogwyn ac a wasanaethodd fel ysbyty ymadfer Kensington rhwng 1923 ac 1978.

Mae ynysoedd Sgomer a Sgogwm, y gellir mynd atynt gyda fferi o harbwr yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn Martin’s Haven, yn cynnig safbwynt gwahanol. Mae gwaith archaeolegol diweddar ar Ynys Sgomer gyda thechnoleg newydd wedi datgelu systemau ac aneddiadau maes sydd heb eu cofnodi. Mae meini hir, melinau gwynt, cestyll, caerau, odynau a cheiau ymysg tirnodau’r ardal. Delir ei threftadaeth hefyd mewn traddodiadau a hanesion. Nodwyd ffeiriau haf gan bwdinau reis wedi’u gwneud yn arbennig, gyda phob pentref yn gwarchod y rysáit gyfrinachol. Ar Ddydd Calan, arferai plant fynd o dˆy i dˆy, gan ganu calennig a chario dryw mewn cawell. Pam yr adwaenid trigolion Marloes fel ‘gwylanod’ a’r rhai o Lanismel fel ‘llygod’?

Bydd llysgenhadon Canolfan Dreftadaeth yr Hen Stablau yn ateb y fath gwestiynau sy’n peri dryswch, ynghyd â darparu gwybodaeth ynghylch canfyddiadau archaeolegol, llongddrylliadau a symudiadau milwrol.

Archwiliwch bentrefi’r Glannau ar hyd llwybr arfordir Sir Benfro, gan fwynhau lletygarwch lleol mewn caffi, tafarn neu westy ar hyd y ffordd.

Cyswllt: coastlandshistory@googlemail.com

Eisiau gwybod mwy am y prosiect neu sut i gymryd rhan?

CLICIWCH YMA I GYSYLLTU